En İyi Sanal Gerçeklik (VR) Firmaları, İstanbul

"İstanbul VR" diye arayan iki farklı kişi var. Biri hafta sonu gözlüğü takıp bir oyun denemek istiyor. Öbürü bir şirkette çalışıyor ve elinde somut bir iş var: yeni gelen personele tehlikeli bir makineyi gerçeğine dokunmadan öğretmek, henüz inşaatı bitmemiş bir konutu alıcıya gezdirmek ya da fuar standında insanları durdurmak. Bu sayfa ikinci gruba hitap ediyor. Aşağıda İstanbul'da sanal gerçeklik projesi üreten firmaları görebilir, projenizi bir kez anlatıp birden fazla ekipten teklif alabilirsiniz. Tekliflerin neden birbirinden bu kadar farklı çıktığını ve hangi soruları sormanız gerektiğini de anlattık.

İstanbul'da VR Projesi Kim, Ne İçin Yaptırıyor?

Sanal gerçeklik, kullanıcıyı başlığı taktığı anda tamamen bilgisayarla üretilmiş bir ortama alıyor. Etrafındaki odayı artık görmüyor. Bu özellik onu belli işlerde çok güçlü, bazılarında ise gereksiz yapıyor.

İstanbul'da talep genelde dört yerden geliyor. Sanayi ve lojistik tarafında eğitim simülasyonları. Gayrimenkul ve iç mimaride henüz var olmayan mekânın gezdirilmesi. Şehirde yıl boyunca süren fuar, lansman ve kongre takviminde stand deneyimleri. Bir de eğitim kurumları, müzeler ve kültür projeleri. Her birinin başarı ölçüsü farklı, o yüzden aynı firma hepsinde iyi olmak zorunda değil.

Tabloda oyun yok. Tüketiciye yönelik bir VR oyunu geliştirmek başka bir iş kolu ve farklı bir ekip ister; o taraf için İstanbul gaming ajansları sayfası daha doğru. Çalışanların bir eğitimi puan, rozet ve seviyeyle tamamlamasını istiyorsanız, VR şart olmayabilir: aynı motivasyonu ekrandan da kurmak mümkün ve bunun uzmanları gamification ajansları olarak ayrı listeleniyor.

Sanal Gerçeklik ile Artırılmış Gerçeklik Karıştırılmasın

Tekliflerde en sık yaşanan kafa karışıklığı bu. İkisi de "sürükleyici teknoloji" başlığı altında anılıyor ama kullanıcı deneyimi taban tabana farklı.

VR'da kullanıcı gerçek ortamı görmez, genelde bir başlık takar ve deneyim o başlığa bağlıdır. Artırılmış gerçeklikte ise kullanıcı çoğunlukla kendi telefonunun kamerasına bakar ve gerçek ortamın üzerine dijital bir katman eklenir: salona yerleştirilen bir koltuk, yüze uygulanan bir filtre, bir makinenin üstünde beliren bakım talimatı. Müşterinizin elinde zaten olan telefonla çalışmak istiyorsanız aradığınız şey büyük ihtimalle AR ve İstanbul artırılmış gerçeklik firmaları ayrı bir liste olarak duruyor.

Üçüncü bir karışıklık da blokzincir tarafından geliyor. Sanal dünyalar ve dijital koleksiyonlar konuşulurken VR ile Web3 aynı cümlede anılabiliyor. Oysa token, dijital sahiplik ya da topluluk üyeliği kurgusu yazılım ve hukuk ağırlıklı ayrı bir iş; bunun için Web3 ve NFT ajansları sayfasına bakın.

360 Video mu, Gerçek Zamanlı Uygulama mı?

Aynı "sanal gerçeklik" başlıklı iki teklifin fiyatı arasındaki uçurumun en büyük nedeni burada saklı.

360 derece video, özel kamerayla çekilen ya da bilgisayarda üretilen, izleyicinin başını çevirerek etrafına bakabildiği bir film. Kullanıcı sahnede yürüyemez, nesnelere dokunamaz. Buna karşın üretimi görece hızlı ve tanıtım amaçlı işlerde çoğu zaman yeterli. Çekim tarafı ağır basıyorsa İstanbul prodüksiyon şirketleri de bu işi yapabiliyor.

Gerçek zamanlı etkileşimli uygulama ise kullanıcının ortamda dolaştığı, bir vanayı çevirdiği, bir kapıyı açtığı yazılım. Genellikle oyun motorlarıyla geliştiriliyor, her nesnenin 3D modeli ve davranışı ayrı ayrı kurgulanıyor. Eğitim simülasyonları bu gruptan. Model üretimi yükün büyük kısmını oluşturduğu için bazı firmalar modellemeyi 3D animasyon ajanslarıyla paylaşarak yürütüyor.

Arada bir seçenek daha var: tarayıcıda açılan sanal turlar. Başlık gerektirmez, telefondan ya da bilgisayardan gezilir. Gerçek anlamda VR sayılmaz ama emlak ve otel tanıtımında çoğu işletmenin ihtiyacını karşılıyor. Hangisine ihtiyacınız olduğunu bilmeden teklif karşılaştırırsanız elmayla armudu kıyaslamış olursunuz.

Cihaz tarafında da benzer bir ayrım var. Kablosuz, kendi başına çalışan başlıklar fuar ve eğitim salonunda kurulumu kolaylaştırıyor. Bilgisayara bağlı başlıklar daha ağır grafik taşıyabiliyor ama kablo, masa ve güçlü bir bilgisayar istiyor. Firmaya hangi başlık ailesini hedeflediğini ve cihazların kimden temin edileceğini sorun.

İstanbul'daki Fuar ve Etkinliklerde VR: Sahada Ne Ters Gider?

İstanbul'da fuar standına VR koymak isteyen markalar çok, ama sahadaki gerçek tabloyu önceden konuşan az. Tasarım sunumunda her şey kusursuz görünüyor. Fuarın ikinci gününde ise sorunlar başka yerden çıkıyor.

Kuyruk bunlardan ilki. Tek başlıkla, uzun bir deneyimle kalabalık bir salonda çok az kişiye ulaşırsınız ve beklemekten sıkılan ziyaretçi standı terk eder. Deneyimi kısa tutmak, aynı anda birden fazla cihaz çalıştırmak ve bekleyenlerin de ekrandan izleyebileceği bir yansıtma kurmak işe yarıyor. Hijyen ikinci konu: yüz pedleri, temizlik ve bunu kimin yapacağı sözleşmede yazmalı. Şarj, yazılım güncellemesi, salon Wi-Fi'ının güvenilmezliği ve bazı kullanıcılarda görülen baş dönmesi de listede.

Bu ayrıntıları iyi bilen ekipler genelde etkinlik tarafında da iş yapmış oluyor. Standın bütününü, akışı ve personeli bir organizasyon firmasına veriyorsanız VR ekibini onlarla aynı toplantıya alın; İstanbul etkinlik ajansları bu koordinasyonu çoğu zaman üstleniyor. Deneyimin marka hikâyesini baştan kurgulamak istiyorsanız deneyimsel pazarlama ajansları VR'ı bir araç olarak kullanıp daha geniş bir fikir öneriyor.

VR Projesinin Fiyatını Ne Belirliyor?

Burada rakam vermiyoruz, çünkü kapsamı bilinmeyen bir VR işi için verilecek her aralık yanıltıcı olur. Bir dakikalık 360 video ile çok modüllü bir eğitim simülasyonu aynı kelimeyle anılıyor. Tekliflerinizi şu kalemlere bölerek okuyun:

• Ortam ve nesne sayısı. Kaç ayrı mekân, kaç etkileşimli nesne modellenecek? Mevcut CAD ya da mimari dosyanız varsa maliyet belirgin düşebilir.
• Etkileşimin derinliği: sadece bakıp dolaşmak mı, yoksa senaryolu görevler, hata kaydı ve puanlama mı?
• Cihaz. Başlıklar satın mı alınacak, kiralanacak mı, yoksa sizde mi var? Sahada kurulum ve operatör teklife dahil mi?
• Dil sayısı ve seslendirme.
• Raporlama ve entegrasyon. Eğitim sonuçlarının şirketin mevcut eğitim sistemine aktarılması ayrı bir yazılım işi.
• Güncelleme ve bakım: cihaz yazılımları değiştikçe uygulamanın çalışmaya devam etmesi.

Son kalem çoğu teklifte hiç yok. İlk yıl sorunsuz çalışan bir uygulama, cihaz güncellemesinden sonra açılmayabiliyor. Bakımın ücretini ve süresini baştan yazdırın.

İstanbul'da Sanal Gerçeklik Firması Seçmek İçin Adımlar

Bu alanda portföy videoları çok etkileyici görünür. Video ile başlığı takıp deneyimi yaşamak arasında ise ciddi fark var.

Uygulamanın içindeki menüler, talimat ekranları ve kullanıcının kaybolmadan ilerlemesi ayrı bir tasarım konusu. Ekip bu tarafta zayıfsa UX/UI ajanslarından destek almak ilk kullanımda yaşanan şaşkınlığı azaltır.

Teslimde Unutulan Kalemler

Sektörde sık gördüğümüz bir senaryo var: fuar bitiyor, başlıklar kutuya giriyor, bir yıl sonra aynı deneyim tekrar kullanılmak isteniyor ve kimse dosyaların nerede olduğunu bilmiyor.

Bu listeyi görüşmede açmaktan çekinmeyin. İtiraz eden firma, bir yıl sonra küçük bir metin değişikliği için size yeni bir proje bedeli çıkarabilir. Uygulama şirketinizin başka sistemleriyle konuşacaksa geliştirme tarafını baştan İstanbul yazılım firmaları ile birlikte düşünmek de mantıklı.

İstanbul'da VR Yatırımının Karşılığını Nasıl Ölçersiniz?

Ölçüm, proje başlamadan konuşulmazsa sonradan eklenmesi zor. Eğitim simülasyonunda bakılacak şey kaç kişinin deneyimi tamamladığı değil, sahadaki hata ve tekrar sayısının değişip değişmediği. Bunun için simülasyondan önceki durumu kayda almanız gerekiyor.

Pazarlama tarafında ise deneyimi yaşayan kişi sayısı tek başına bir şey söylemiyor. Kaç ziyaretçiden iletişim bilgisi alındı, kaçıyla satış görüşmesi yapıldı, gayrimenkulde sanal turdan sonra kaç kişi yerinde görmeye geldi? Bence VR'ın en çok hayal kırıklığı yarattığı yer burası: etkileyici ama ölçülmemiş bir deneyim, bir sonraki bütçe toplantısında savunulamıyor.

İstanbul Sanal Gerçeklik Firmaları Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

VR'ın açılımı nedir, ne anlama gelir?

VR, İngilizce "virtual reality" ifadesinin kısaltması; Türkçede sanal gerçeklik deniyor. Kullanıcının bir başlık aracılığıyla bilgisayarla üretilmiş bir ortamın içindeymiş gibi hissetmesini sağlayan teknolojiyi anlatıyor.

Sanal gerçeklik projesi kaç TL tutar?

Tek bir rakam vermek doğru olmaz. Kısa bir 360 video ile senaryolu, raporlamalı bir eğitim simülasyonu arasında çok büyük fark var. Modellenecek ortam sayısı, etkileşimin derinliği, cihaz temini, dil sayısı ve bakım fiyatı belirleyen başlıca kalemler. Aynı brief'i birkaç firmaya gönderip kalem kalem karşılaştırmak en sağlıklı yol.

VR ile neler yapılabilir?

İşletmeler tarafında en yaygın kullanımlar çalışan eğitimi ve iş güvenliği simülasyonları, sanal showroom ve konut tanıtımı, fuar ve lansman deneyimleri, eğitim ve müze projeleri. Tüketiciye yönelik oyunlar da büyük bir alan ama farklı bir ekip gerektiriyor.

Sanal gerçeklik yazılım geliştirme için VR firması mı, yazılım firması mı seçmeliyim?

İşin ağırlığı 3D ortam ve kullanıcı deneyimindeyse VR konusunda uzman bir ekip daha doğru. Uygulama şirketin personel, stok ya da eğitim sistemlerine bağlanacaksa ikisinin birlikte çalışması gerekir. Tüm Türkiye'deki geliştirme ekiplerini görmek için yazılım firmaları rehberimize de bakabilirsiniz.

VR gözlük satışı ya da tamiri için bu sayfa uygun mu?

Hayır. Bu sayfadaki firmalar işletmeler için sanal gerçeklik içeriği ve uygulaması üretiyor. Cihaz satın almak ya da onarım için üreticinin yetkili servislerine başvurmanız gerekir. Bazı proje firmaları etkinlik süresince cihaz kiralaması sağlayabiliyor, bunu teklif aşamasında sorabilirsiniz.

Edvido'dan İstanbul VR firmalarına teklif isteği göndermek ücretli mi?

Hayır. Projenizi bir kez anlatıyorsunuz, uygun firmalar aynı bilgi üzerinden teklif veriyor. Hangisiyle görüşeceğinize siz karar veriyorsunuz.